Verantwoording

Het model ‘integriteitsinfrastructuur’ benoemt op geordende en gestructureerde wijze instrumenten,  procedures, regelingen en handleidingen waarmee het management de integriteit van een overheidsorganisatie en haar medewerkers kan onderhouden, versterken en bewaken. Het model is een handreiking voor leidinggevenden en staffunctionarissen die verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen en implementeren van integriteitsbeleid. Het model kan zowel worden gebruikt voor het ontwikkelen van integriteitsbeleid als het toetsen van het reeds bestaande integriteitsbeleid. Het model is geen spoorboekje dat precies aangeeft hoe het optimale integriteitsbeleid eruit ziet. Bij het ontwikkelen van het model is een aantal criteria gehanteerd. Het model moet:

• zo volledig mogelijk de algemeen bekende en gebruikte instrumenten,  procedures, regelingen en handreikingen benoemen en beschrijven;
• de instrumenten, procedures, regelingen en handreikingen op een herkenbare en direct inzichtelijke wijze ordenen;
• korte beschrijvingen bevatten van de instrumenten, procedures, regelingen en handreikingen waarmee direct duidelijk is wat ze inhouden;
• praktisch relevant en wetenschappelijk verantwoord zijn.

Het was niet altijd mogelijk tegelijkertijd aan alle criteria te voldoen. Bijvoorbeeld doordat sommige instrumenten en maatregelen aan meerdere aandachtsgebieden kunnen worden toegeschreven. In die gevallen is er steeds voor die ordening gekozen die het meeste recht doen aan het karakter van de instrumenten en maatregelen.
Er is voor gekozen om alleen positieve formuleringen op te nemen voor de thema’s waarmee het begrip integriteit concreet wordt gemaakt. Dit betekent dat sommige betekenissen waarmee het begrip integriteit veelal wordt geassocieerd, zoals fraude en corruptie, niet als aparte integriteitsthema’s zijn opgenomen. Een gevaar van een opsomming van thema’s is dat dit als een afvink-lijstje gaat functioneren. Dit is uitdrukkelijk niet de bedoeling; het zijn slechts de meest voorkomende thema’s die waar nodig aangevuld moeten worden voor de specifieke organisatiecontext. Wel kan aan de hand van de opsomming van verschillende thema’s het beleid van de organisatie worden onderzocht, met name om de consistentie en volledigheid van de reeds bestaande integriteitsinstrumenten vast te stellen en om eventuele beleidslacunes op te sporen.

Het model is ontwikkeld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in samenwerking met het European Institute for Business Ethics, Nyenrode Business Universiteit.

(terug)